312معرفی کتاب استبداد؛ بیست درس از قرن بیستم [۱] 

Facebook
Twitter
LinkedIn
Skype
WhatsApp
Telegram
Print
  • مریم نورائی‌نژاد

 

هوشیاری همیشگی؛ بهایی است که باید برای آزادی پرداخت[۲]

 

اطلاعات کتاب: اسنایدر، تیموتی. (۱۳۹۷) چاپ سوم، استبداد؛ بیست درس از قرن بیستم، ترجمه پژمان طهرانیان، نشر نو، ۱۲۰ص، ۱۱ هزار تومان، شابک: ۶-۹۷-۸۵۴۷-۶۰۰-۹۷۸

 

اگر از نظر شما به‌عنوان یک شهروند، مردم‌­سالاری و حفظ آن از جمله دغدغه­‌های سیاسی­‌ای است که هر لحظه توسط تمامیت‌خواهی و تمامیت‌خواهان مورد تهدید قرار می­‌گیرد؛ باید کتاب استبداد؛ بیست درس از قرن بیستم را ورق بزنید و به بیست تکلیفی که تیموتی اسنایدر به زبانی قابل فهم و روزمره بر آنها تاکید کرده، فکر کنید. از نظر سایت Reason and Meaning این کتاب یک راهنمای کاربردی برای کاستن از فشارهای روزمره زندگی در یک فضای بسته اجتماعی و سیاسی است. کتاب کوچکی که دربردارنده مفاهیم بزرگی است، زود خوانده می‌­شود، روشنگر است و درس‌­های بزرگی را از آنچه استبداد در سراسر جهان رقم زده به مخاطب خود ارائه می‌­دهد.

اینکه ایدئولوژی‌­ها در گوشه و کنار جهان و مقاطع مختلف تاریخ، چگونه توانسته‌­اند فضیلت بشری را نابود کنند، نظام‌­های اخلاقی را فرو بریزند و دموکراسی‌­ها را به ورطه فاشیسم و نازیسم و کمونیسم بکشانند؛ در بیست جستار این کتاب و در ۱۲۰ صفحه آمده است. اسنایدر این بیست جستار را به شکل تکالیفی ساده به خواننده‌­اش عرضه کرده است.

تخصص اصلی اسنایدر تاریخ اروپای شرقی و مرکزی است. کتاب­‌هایش به زبان‌­های مختلف دنیا ترجمه شده و از مقاله‌­نویسان مطرح درخصوص اوضاع سیاسی جاری جهان است. او ایده انتشار این کتاب را از واکنش‌­ها به یک پست فیس­بوکی‌­اش گرفته و در سراسر این کتاب بر این باور است که هنوز هم امکان حفظ آزادی‌­های فردی در آینده مبهم جهان وجود دارد و هر کس می‌­تواند با کارهایی به ظاهر کوچک، حامی بزرگی برای برابری و دموکراسی باشد.

اسنایدر با به چالش کشیدن این ایده که تاریخ تکرار می‌­شود، حرف­‌هایش را شروع می­‌کند و بر این باور است به‌رغم باور بسیاری از ما مبنی بر تکرار تاریخ، اتفاقاً تاریخ تکرار نمی‌­شود و فقط درس می­‌دهد. او می‌­گوید: هیچ رویدادی در تاریخ امکان تکرار ندارد و موقعیت‌­ها تنها به هم شبیه هستند و برای پشت سر گذاشتن آنها باید از آنها درس گرفت.

مولف؛ بیست جستار کتاب خود را در قالب بیست راهکار ارائه کرده و گفته وقتی پیشاپیش اطاعت نکنیم، حواس‌مان به کشور تک حزبی باشد، مراقب شبه نظامیان باشیم، در کارهای خیر مشارکت کنیم، میهن دوست باشیم، شجاع باشیم و… می‌توانیم امیدهایمان را از مخاطرات حفظ کنیم. مثال اصلی او برای پروراندن ایده­‌هایش همان حکومت هیتلر به‌عنوان یکی از خون‌­ریزترین حکومت‌­های دنیاست. نحوه به قدرت رسیدن هیتلر در آلمان، نقش مردم در تثبیت پایه‌­های آن و مصداق‌­های فریب خوردن آنان در مقابل فعالیت‌­های ضدبشری این گروه نژادپرست در جای جای کتاب آمده است.

اسنایدر به زبانی مستقیم از همه می­‌خواهد از نهادهایی مثل روزنامه‌­ها، اتحادیه‌­های کارگری، قوانین، دادگاه‌­ها و… دفاع کنند و این‌­گونه فضای حاکم را به سمت تاملی اخلاق­‌مدارانه هدایت کنند. پاسدار قوانین انتخابات دموکراتیک باشند و تا می‌­توانند در انتخابات محلی و ملی رای بدهند. او حتی پا را هم فراتر گذاشته و بر این باور است که برای استقرار واقعی دموکراسی و گسترش حقوق شهروندی، باید نسبت به همه مصادیق زندگی فردی و اجتماعی احساس مسئولیت کرد.

او در جای جای کتاب خود به انتخابات ریاست جمهوری امریکا و انتخاب دونالد ترامپ اشاره می‌­کند و معتقد است آنچه ترامپ را به قدرت رساند و ورق را به نفع او برگرداند همان روش‌­های عوام‌فریبانه‌­ای بود که در آلمان نازی هم پیروز شد. از نظر او، ترامپِ پوپولیست با بهره­‌مندی هنرمندانه از واژه­‌هایی مثل تروریسم، بنیادگرایی اسلامی، امریکا، پیشرفت اقتصادی، عدالت و… معنای واژه‌­ها را عوض کرد و قدرت را به دست گرفت. هرچند کتاب، به‌ظاهر برای مردم آمریکا نوشته شده و مولف آمریکائیان را مورد خطاب مستقیم قرار داده اما موقعیت‌­های مشابه تاریخی مورد اشاره در جای جای کتاب و تبیین آنها نشان می‌­دهد همه ملت‌­ها می‌­توانند گرفتار موقعیت‌­های سیاسی خطرناک و حکومت‌­های غیردموکرات شوند. از نظر اسناید هر اندازه بیشتر آگاه باشیم و درس­‌هایی را که باید از تاریخ گرفته شود، بدانیم به همان اندازه کمتر مورد سوء استفاده قدرت‌مداران قرار خواهیم گرفت.

کتاب استبداد؛ بیست درس از قرن بیستم برنده جوایز متعدد و معتبری همچون جایزه هانا آرنت، جایزه کتاب لایپزیک، جایزه کمیته آشویتس هلند، برنده جایزه رالف والد امرسون در علوم انسانی، جایزه ادبی فرهنگستان ادب و هنر آمریکا و… شده و در سراسر جهان مورد استقبال قرار گرفته است. در ایران نیز در کمتر از یکسال به چاپ سوم رسیده و ترجمه روان و قابل تحسین پژمان طهرانیان در برقراری ارتباط بیشتر مباحث کتاب با مخاطب نقش مهمی دارد. ایرادات ویرایشی کتاب بسیار کم و قابل گذشت است و باید کار نشر نو را برای انتخاب چنین کتاب ارزشمندی برای چاپ ارج نهاد.

به نظر می‌­رسد خواننده ایرانی نیز علاوه بر لذت از فهم مطالب کتاب که آراسته به مثال‌­های تاریخی و قابل لمسی است؛ قادر است لذتی دوچندان از این کتاب ببرد زیرا راهکارهای پیشنهادی اسنایدر، روزمره، قابل اجرا، کم هزینه و البته موثرند. در یک نگاه خوش­بینانه اگر همه ما این کتاب را بخوانیم، در پیشنهادها و ایده‌­هایش تامل کنیم و در نهایت آنها را به کار ببندیم؛ راه طرح و توسعه مفاهیم و مصادیق مربوط به حقوق شهروندی­ خودمان را هموارتر کرد‌‌‌ه‌­ایم. مخصوصاً اینکه اسنایدر دعو‌‌ت‌مان کرده تا می‌توانیم از اینترنت فاصله بگیریم و با دنیای کتاب و کتابخوانی، محشور باشیم.


پی‌نوشت:

[۱] . این کتاب توسط بابک واحدی با عنوان در برابر استبداد ترجمه و توسط نشر گمان نیز منتشر شده است.

[۲] . این جمله از توماس جفرسون است و در این کتاب نیز آمده است.

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.